Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image
Scroll to top

Top

No Comments

Σταύρος Σιόλας: “είναι επιλογή το να έχεις θετική στάση στη ζωή”

Σταύρος Σιόλας: “είναι επιλογή το να έχεις θετική στάση στη ζωή”

Ο Σταύρος Σιόλας είναι ένας από τους πιο σημαντικούς μουσικούς της εποχής μας. Σπούδασε θέατρο, αλλά η μεγάλη του αγάπη είναι το τραγούδι, το όνειρό του από μικρό παιδί, που με την επιμονή του και το ταλέντο του το έκανε πραγματικότητα.

Ίσως γιατί το τραγούδι ενσωματώνει πολλά στοιχεία θεατρικότητας, όχι σε κάποιο σενάριο, αλλά στην ίδια τη ζωή. Όταν στέκεσαι στη σκηνή, μπορείς ανεμπόδιστα να υποδυθείς τον ίδιο σου τον εαυτό, χωρίς αναστολές και φόβους, να βγάλεις την ψυχή σου στο σανίδι έτσι απλά, χωρίς συστάσεις και εξηγήσεις… Με τη βελούδινη φωνή του και τη μελωδικά θεατρική άρθρωση στο λόγο του, ταξιδέψαμε μαζί για λίγο στον κόσμο της τέχνης… Γλυκός, με χιούμορ και άποψη, μάς μίλησε με ειλικρίνεια και διάθεση αγνή.

 

DSC_2654 (1)

 

Ποια ήταν τα πρώτα μουσικά σας ερεθίσματα, η πρώτη σας επαφή με τη μουσική;
Τα πρώτα ακούσματα ε; Στο σπίτι δεν ακούγαμε πολλή μουσική, παρά μόνο ελληνικά λαϊκά τραγούδια της εποχής…

 

Tο άκουσμα που θυμάστε να σας κέντρισε για πρώτη φορά – δεν είναι ανάγκη να είναι από το σπίτι…
Κοιτάξτε, η αλήθεια είναι ότι έπαιξε ρόλο το γεγονός ότι πατέρας μου είναι από ένα χωριό της Θράκης. Μας πήγαινε, λοιπόν, σε διάφορα κέντρα με θρακιώτικη παραδοσιακή μουσική και εκεί ίσως είχα την πρώτη μου επαφή με τη μουσική. Όμως άκουγα πολλή παραδοσιακή μουσική και όταν πηγαίναμε το καλοκαίρι και το Πάσχα στα χωριά.
Παρ’ όλα αυτά, μεγάλωσα στην Αθήνα και δέχτηκα ερεθίσματα από όλα τα είδη της μουσικής. Λίγο εκεί κοντά στην εφηβεία, λοιπόν, ανακάλυψα ταυτόχρονα τα πάντα. Ανακάλυψα δηλαδή τη μουσική στο σύνολό της. Αγόραζα ταυτόχρονα δίσκους κλασικής και παραδοσιακής μουσικής, ενώ παράλληλα άκουγα και τα σουξέ της ηλικίας μου, της εποχής μου. Αλλά αυτό που με συγκλόνιζε ήταν η κλασική μουσική, την οποία ανακάλυψα μόνος μου, δεδομένου ότι δεν την ακούγαμε στο σπίτι. Ό,τι ανακάλυψα τελικά μόνος μου το ανακάλυψα, είτε από την τηλεόραση είτε από εδώ και από εκεί. Όπως κάνω ακόμα και τώρα. Έχω φάει κόλλημα αυτές τις μέρες με ένα πολύ maistream άκουσμα, το Derniere Danse. Η φωνή αυτής της κοπέλας έχει κάτι πολύ ιδιαίτερο!

 

Όντως είναι φοβερό, έχει κάτι πολύ ιδιαίτερο. Όταν το ακούς, σου δημιουργεί μια ταραχή…
Αυτή η ταραχή είναι που νιώθω ότι με αφορά. Αυτό που ακούς κάτι, που μπορεί να είναι κάτι δευτερόλεπτα, και λες τι είναι αυτό; Και μετά το ψάχνεις με κάθε τρόπο…

 

Πώς καταλήξατε από τις θεατρικές σπουδές στη σύνθεση και στο τραγούδι; Έγιναν ταυτόχρονα;
Το πρώτο μου τραγούδι, η πρώτη μελωδία που ψιθύρισα, ήταν γύρω στα 16-17, πριν σπουδάσω θέατρο. Θυμάμαι είχα γράψει ένα τραγούδι για την επέτειο του Πολυτεχνείου, που το παρουσίασα στο σχολείο. Κάποια στιγμή, αποφάσισα να σπουδάσω θέατρο και έτσι παρακολούθησα μαθήματα στη σχολή του Βασίλη Διαμαντόπουλου στην αρχή και στο Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν μετά. Αλλά αυτό που είχα πάντα στο μυαλό μου σαν σχέδιο ήταν να βγάλω ένα δίσκο…

 

Έχετε σπουδάσει μουσική;
Έχω καταπιαστεί με πολλά διαφορετικά πράγματα: Έχω κάνει πιάνο, φωνητική, έχω υπάρξει σε χορωδία, έχω ασχοληθεί με το πολυφωνικό στο Μουσείο Λαϊκών Οργάνων, έχω μάθει κρουστά, ούτι, αλλά πάντα έπαιρνα από το καθετί ό,τι θεωρούσα χρήσιμο – και ως εκεί. Ποτέ δεν μπορούσα να επιβάλω στον εαυτό μου το δυσάρεστο κομμάτι της διαδικασίας, τη θεωρία δηλαδή, το υποχρεωτικό διάβασμα. Αυτό είναι κάτι στο οποίο δεν μπορώ να πειθαρχήσω. Ό,τι έχω καταφέρει ουσιαστικά το έχω καταφέρει με το όποιο ταλέντο μού χάρισε η φύση, ο Θεός, με ό,τι είχα έμφυτο και ό,τι μπόρεσα να καλλιεργήσω από μόνος μου.

 

DSC_2664 (1)

 

Θεωρείτε πιο δύσκολη τη σύνθεση για θέατρο ή για τραγούδια;
Μάλλον τη σύνθεση για θέατρο. Καταλαβαίνω γιατί το ρωτάτε, αλλά γενικά μου αρέσει να γράφω δύσκολα πράγματα, ιδιαίτερα. Στο θέατρο έχεις την ελευθερία να δημιουργήσεις έξω από κανόνες – κάτι που στο τραγούδι δεν μπορείς.

 

Επομένως, προτιμάτε να γράφετε για θέατρο παρόλο που είναι πιο δύσκολο;
Ναι, η αλήθεια είναι αυτή. Θυμάμαι ακούγαμε κάτι τραγούδια με την Ελένη Τσαλιγοπούλου, την πρώτη φορά που είχαμε γνωριστεί και ήταν η πρώτη της επαφή με τη μουσική μου. Κάποια στιγμή, λοιπόν, μου είπε: «Μμμ… εσύ είσαι καλός στα δύσκολα…» και αυτό μάλλον είναι αλήθεια.
Για παράδειγμα, όσες φορές έδωσα στα ραδιόφωνα σαν πρώτο τραγούδι κάποιο που είναι πιο ελαφρύ, πιο χαρούμενο, πιο ραδιοφωνικό, δεν έγινε τίποτα! Στο τελευταίο μου δίσκο «Διόδια» υπάρχει ένα τραγούδι που είναι χαρούμενο και ρυθμικό, το «Άργησες», και ενώ κυκλοφόρησε πρώτο δεν έγινε κάτι, ενώ μόλις έπαιξαν τα «Διόδια»… Σκέψου ότι με της «Άρνης το νερό», ένα κανονικό μοιρολόι, κέρδισα το βραβείο σε ένα φεστιβάλ.

 

Δικαιωθήκατε όμως απόλυτα. Θυμάμαι ακόμα κι ένας φίλος μου που ακούει house progressive, μόλις άκουσε το τραγούδι αυτό κόλλησε…
Ναι, το ένιωσα πάρα πολύ έντονα αυτό που λέτε. Να σας πω κάτι χαρακτηριστικό που μου είπε πρόσφατα ο Βραχνός για τα «Διόδια»: παρέες που άκουγαν Πάολα και Παντελίδη, στο τέλος της βραδιάς έπαιξαν τα «Διόδια», κάτι ανάλογο που γινόταν με την «Πριγκιπέσα» δηλαδή…

 

Οι στίχοι σε αυτό το τραγούδι του Πόλυ Κυριακού είναι πολύ δυνατοί…
Γενικά, οι στίχοι του Πόλυ έχουν κάτι το βιβλικό…

 

Λίγο πριν το Πάσχα κάνατε μια παράσταση στον Ιανό που ήταν πολύ ιδιαίτερη και πρωτότυπη. Ήταν ένας πολύ ωραίος συνδυασμός των θεατρικών και των ερμηνευτικών σας ικανοτήτων. Πώς προέκυψε αυτή η ιδέα;
Η παράσταση λεγόταν το «Τραγούδι Μυστήριο». Η Μαργαρίτα Μυτιληναίου μού ζήτησε να κάνω μια παράσταση τη Μ. Δευτέρα και τη Μ. Τρίτη και σκέφτηκα να κάνω το τραγούδι μυστήριο, με την έννοια ότι το τραγούδι μπορεί να βιωθεί σαν ένα θρησκευτικό μυστήριο. Για να το αποδώσω έβαλα κρουστά και βυζαντινά όργανα, όπως το κανονάκι. Το επιχείρησα και νομίζω τα κατάφερα.

 

Πολλά κομμάτια τα απαγγείλατε κιόλας…
Ναι, απήγγειλα και διάφορα αποσπάσματα από ποιήματα και πεζά. Μάλιστα στην παράσταση υπήρχε μια συγκλονιστική σκηνή από το «Αμάρτημα της μητρός μου» του Βιζυηνού, που περιγράφει το πώς νιώθει ένα μικρό παιδάκι τη νύχτα μέσα στην εκκλησία… Ήταν πολύ ωραία στιγμή…

 

Το κοινό ανταποκρίθηκε;
Ο κόσμος δεν ήταν σίγουρος αν θα άκουγε εκκλησιαστικούς ύμνους ή όχι… Εγώ από τη μεριά μου δεν ήθελα να βγει κάτι τέτοιο. Βέβαια, ξεκίνησα με το «Άξιον Εστί» και ενδιάμεσα ακούστηκε το «Αι γενεαί πάσαι», που είναι εκκλησιαστικός ύμνος, αλλά μόνο σαν αναφορά στο θείο στοιχείο όσον αφορά την ενοχή που νιώθουμε απέναντι σε αυτό, αλλά και ως λύτρωση. Ήταν περίεργες συγκινησιακά ημέρες και ο κόσμος ανταποκρίθηκε.

 

Σε μια συνέντευξή σας έχετε πει πως είναι άδικο το ότι στο τραγούδι σάς αντιμετωπίζουν σαν ηθοποιό και ότι αυτό είναι λίγο πρόβλημα… Είχα πραγματικά την απορία γιατί η πολυπραγμοσύνη ενός ανθρώπου μπορεί να είναι πρόβλημα, όταν μάλιστα κάνει εξίσου καλά κάθε πράγμα με το οποίο ασχολείται…
Αυτό συνέβη κυρίως μετά τη σχολή, που ήταν λογικό, γιατί έκανα πράγματα στο θέατρο, έγραφα μουσική για αυτό, έπαιζα και τραγουδούσα κιόλας, οπότε ήταν λίγο αδιαίρετο το ένα με το άλλο. Τελευταία δεν αισθάνομαι ότι με αντιμετωπίζουν έτσι. Πριν από δύο χρόνια συμμετείχα στην παράσταση του Κακλέα, στους «Όρνιθες», με διπλή ιδιότητα, αυτή του ηθοποιού και αυτή του τραγουδιστή.
Το πρόβλημά μου ήταν περισσότερο μετά το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, που όλοι περίμεναν να κάνω ένα δίσκο με δέκα τραγούδια σαν της «Άρνης το νερό». Όλοι περίμεναν να αφοσιωθώ στο νεοπαραδοσιακό μοιρολόι, να κάνω δηλαδή το ίδιο πράγμα από εκεί και πέρα και να είμαι «συνεπής» σε αυτό. Αν δείτε την ελληνική τραγουδοποιία, θα διαπιστώσετε ότι επιβραβεύονται όσοι βάζουν όρια στον εαυτό τους και ακολουθούν έναν ίδιο υφολογικά δρόμο, ενώ τιμωρούνται όσοι διερευνούν τα όριά τους. Όμως εγώ δεν έβρισκα το λόγο να κάνω ακόμα ένα τραγούδι σαν της «Άρνης το νερό»! Στο κάτω κάτω, η απόπειρά μου να αποδώσω αυτό το είδος μπορεί να ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσα να κάνω. Ίσως να μην μπορώ να γράψω ωραιότερο τραγούδι. Τα κατάφερα. Φτάνει λοιπόν.

 

Μα δεν είναι και όλες οι στιγμές ίδιες για ένα δημιουργό… σωστά;
Ακριβώς. Οπότε και εγώ ως δημιουργός έχω τεράστια ανάγκη να εξερευνήσω πολλούς δρόμους και να είμαι ανοιχτός. Φυσικά, αυτό δεν είναι εύκολο, ενώ παράλληλα όλοι θεωρούν ότι δεν έχεις στίγμα ή πως πελαγοδρομείς. Ας πούμε, αν έκανα όλα τα είδη, από ποπ μέχρι σκυλάδικα και έβαζα από κάτω ένα ούτι, θα μου έλεγαν: «Α, έχεις στίγμα!».

 

Της «Άρνης το νερό», το νερό της λησμονιάς… Αλήθεια, ποια είναι τα πράγματα που θέλουμε να ξεχνάμε εμείς οι άνθρωποι;
Αυτό δε χρειάζεται να το κάνει κάποιος συνειδητά. Γίνεται υποσυνείδητα. Ούτως ή άλλως, ο εγκέφαλος κάνει αυτή τη φυσική λειτουργία, απωθεί όλες τις δυσάρεστες εμπειρίες. Είναι βέβαια κάποιες που δεν είναι εύκολο να τις ξεπεράσει κανείς και θέλει πραγματικά να βρει και να πιει το νερό της άρνης. Αν όλες οι δυσκολίες ήταν παρούσες στο τώρα, δε θα αντέχαμε. Η ψυχή του ανθρώπου δεν έχει τόση δύναμη, γι’ αυτό και τις απωθεί.

 

Ένα βασικό χτύπημα που έχει καταφέρει η κρίση είναι κυρίως στην ψυχή των ανθρώπων (αυτοκτονίες, ολοένα περισσότεροι νέοι με κατάθλιψη). Γιατί πιστεύετε ότι συμβαίνει αυτό αντί να υπάρξει μία μαζική αντίδραση, μία επανάσταση, όπως λένε πολλοί;
Τι να σας πρωτοπώ για αυτό… Ακούω να μιλούν για αυτοκτονίες, για χαμένες γενιές, για αδιέξοδα της νεολαίας, για κατάθλιψη, για φόβο, για τρόμο. Εγώ όλα αυτά δεν τα καταλαβαίνω, δεν τα δικαιολογώ, δεν τα συγχωρώ. Δεν μπορώ να διανοηθώ ότι ένα παιδί είκοσι χρονών σκέφτεται να αυτοκτονήσει επειδή έχουμε κρίση στην Ελλάδα! Είναι τόσο μεγάλη η ζωή, είναι όλα μπροστά μας, ο κόσμος είναι τόσο μεγάλος, τόσο ωραίος, τόσο ανεξερεύνητος, που είναι αδιανόητο ένας νέος άνθρωπος να χάσει όλη αυτή τη μαγεία της ζωής επειδή δεν ξέρει αν θα έχει δουλειά και σύνταξη! Υπάρχει πάντα η επόμενη μέρα, υπάρχει πάντα τρόπος, υπάρχει πάντα δρόμος. Το να λέμε ότι η κρίση είναι λογικό να μας οδηγεί στην αυτοκτονία είναι λίγο σαν να το προτείνουμε. Όχι! Δεν είναι λογικό, ούτε για τη νεολαία ούτε για τους μεσήλικες ούτε για τους νεότερους ανθρώπους, δεν είναι για κανέναν. Εγώ μέσα στην κρίση έκανα τον καλύτερο δίσκο μου για παράδειγμα. Έδωσα στον κόσμο ένα τραγούδι και μου το ανταπέδωσε με την αγάπη του!

 

Η κρίση μάς κάνει πιο αυθεντικούς, αλλά είναι απορίας άξιο γιατί ο κόσμος, αντί να αντιδρά, το μαζεύει μέσα του και κάνει κακό στον εαυτό του. Δεν είναι ένα αρκετά οξύμωρο σχήμα αυτό;
Κανείς δε λέει ότι η ατμόσφαιρα και το περιβάλλον βοηθούν. Ακόμα και όταν υπάρχουν οι αφορμές για να νιώσεις λίγο πιο ευχάριστα, όπως τα Χριστούγεννα, ας πούμε, δεν μπορείς γιατί είναι όλα καταθλιπτικά. Το κλίμα είναι σίγουρα βαρύ. Αν ακούσεις ειδήσεις στο ραδιόφωνο ή στην τηλεόραση, νιώθεις ότι όλα είναι αδιέξοδο. Όμως είναι επιλογή το να έχεις θετική στάση στη ζωή. Αν περιμένεις κάθε μέρα να σου χαριστεί ένας λόγος για να είσαι χαρούμενος, δε θα είσαι. Έτσι νιώθω εγώ, δεν περιμένω να έχω λόγο για να είμαι καλά.

 

DSC_2627 (2)

 

Γίνεται πολύς λόγος για απουσία του κοινωνικού τραγουδιού. Εσείς τι πιστεύετε;
Ό,τι απόπειρα έχει γίνει για να εκφραστεί η επικαιρότητα μέσα από το τραγούδι μού φαίνεται καιροσκοπική και δε μου αρέσει. Είναι κάτι που δε θα το έκανα ποτέ. Όλα τα τραγούδια είναι κοινωνικά, ακόμα και ένα ερωτικό μπορεί να συσπειρώσει το εθνικό συναίσθημα πολύ περισσότερο από ένα επιτηδευμένα πολιτικοκοινωνικό τραγούδι.

 

Όταν γράφετε μουσική τι έχετε στο μυαλό σας; Σκέφτομαι και γράφω, όπως κάναμε στο σχολείο ή αισθάνομαι και γράφω;
Παλιά, στον πρώτο μου δίσκο, έγραφα πρώτα τις μελωδίες και επειδή δεν είχα στιχουργό, έβαζα μόνος μου τα λόγια. Τώρα πια εδώ και χρόνια δε γράφω εγώ το στίχο. Γράφω μουσική, μελοποιώ δηλαδή ένα στίχο που μου αρέσει. Ουσιαστικά, αντιμετωπίζω όλα τα τραγούδια σαν μονόλογους. Δηλαδή, φαντάζομαι ότι έχω έναν πρωταγωνιστή, ένα χαρακτήρα, έναν ήρωα, ο οποίος λέει αυτό το στίχο, σαν να είναι σε μιούζικαλ. Εγώ του βάζω τη μουσική, δηλαδή την ατμόσφαιρα, το φωτισμό, το περιβάλλον μέσα στο οποίο θα σταθεί και θα μας πει αυτό το μονόλογο. Τώρα μελοποίησα ένα ωραίο ποίημα από την ποιητική συλλογή του Luis Cernuda, που λέει:

 

Αν όλα ήταν ειπωμένα / κι ανάμεσά μας ο λογαριασμός / ξεπληρωμένος, ακόμα θα είχα / με το σώμα σου ένα χρέος. / Γιατί ποιος θα αποτιμούσε αυτή την ειρήνη της λησμονιάς / που επιτέλους γνωρίζουν / τα χείλη μου στα χείλη σου;

 

Αυτό είναι, ας πούμε, ο μονόλογος ενός εραστή που λέει σε κάποιον τι νιώθει. Εκεί πρέπει εσύ να βάλεις μουσική και πρέπει αυτή η μουσική να είναι σωστή. Είναι σαν να βάζεις νότες σε κάθε συλλαβή των λέξεων που λέει ένας ηθοποιός για να ερμηνεύσει σωστά το ρόλο του. Άλλωστε, το τραγούδι είναι ερμηνεία, εμπεριέχει δηλαδή και ένα θεατρικό στοιχείο.

 

Σε πολλά σας τραγούδια εντοπίζουμε κάποια στοιχεία της μουσικής μας παράδοσης. Υπάρχει καθόλου η σκέψη να βγάλετε ένα δίσκο με παραδοσιακά ακούσματα με μίξεις νέων ήχων, παντρεύοντας μουσικά το χθες και το σήμερα;
Δε μου αρέσει να κάνω μοντερνιά και να βάλω ηλεκτρικές κιθάρες σε ένα παραδοσιακό κομμάτι, λες και δεν έχει γίνει εδώ και δεκαετίες πριν! Θεωρώ ότι οφείλω να προσεγγίζω με τη δική μου αισθητική αυτό που λέγεται παραδοσιακό τραγούδι. Δε θέλω να το αναπαράγω αρχειακά, αφού αυτό το κάνουν οι δημοτικοί τραγουδιστές. Όμως υπάρχει ανάγκη για μια γλώσσα σημερινή και αυτό γίνεται κατά τη γνώμη μου μέσα από την αφαίρεση των πολύ γραφικών στοιχείων. Δε μου αρέσουν οι πολύ σκληρές αντιθέσεις, γιατί μου φαίνονται δήθεν. Έτσι έκανα και της «Άρνης το νερό», το «Γεροπλάτανο», ακόμα και τα «Διόδια».

 

Ποια τραγούδια θα ξεχωρίζατε από κάθε δίσκο σας, έτσι… σαν μια σύντομη αναδρομή/ανασκόπηση;
Δεν μπορώ να το κάνω αυτό… Είναι όλα σαν παιδιά μου.

 

Ο Πόλυς Κυριακού είναι συνεργάτης σας αρκετά χρόνια τώρα. Πώς έδεσε αυτή η συνεργασία;
Τον Πόλυ τον γνώρισα στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Μου έδωσε ένα ολόκληρο ντοσιέ με στίχους και το πρώτο βράδυ έκατσα στο κρεβάτι με ανοιχτό το βιβλίο και έγραψα το «Χωρίς Εσένα», που έκανα αργότερα ντουέτο με την Ελευθερία Αρβανιτάκη. Μου αρέσει πάρα πολύ ο κόσμος του Πόλυ, γιατί έχει έναν ποιητικό ρεαλισμό που μου αρέσει. Νομίζω ότι μου ταιριάζει πολύ και του ταιριάζω.

 

Οι συνεργασίες σας με μεγάλες κυρίες του ελληνικού τραγουδιού, Νικολακοπούλου, Αρβανιτάκη, Τσαλιγοπούλου, Βελεσιώτου, Νέγκα, πώς προέκυψαν και τι έχετε αποκομίσει από αυτές;
Προέκυψαν πρωτίστως από την αγάπη που τρέφω για όλες αυτές τις κυρίες. Το γεγονός ότι όποιον εκτιμώ έχει ανοιχτή αγκαλιά για εμένα είναι σαν ένα περίεργο μεταφυσικό δώρο που μου δίνεται. Ειδικά οι καλλιτέχνες που με έχουν επηρεάσει, όποιος ήταν για μένα δάσκαλος, νιώθει την παρουσία του μέσα στο έργο μου.

 

Τι άποψη έχετε για την καινούργια μορφή της μουσικής αγοράς, δηλαδή για το music streaming;Πιστεύετε ότι μπορεί να σώσει τη μουσική βιομηχανία, όπως έκανε για μια περίοδο το iTunes;
Αποδίδουν πνευματικά δικαιώματα στους δημιουργούς; Τυπικά, άτυπα; Η αλήθεια είναι ότι ζούμε σε μια μεταβατική εποχή. Ίσως βρεθεί ένας καινούριος τρόπος, πιο δίκαιος. Θα δούμε…

 

 Συνέντευξη: Β.Αναγνωστοπούλου/ Σ.Κοζανίδου – Φωτογραφίες: Μ.Σαρρή/Tech Matrix

 

Submit a Comment